in

بی نظیربی نظیر

تجربه چهارشنبه سوری بدون ترقه

برگزاری چهارشنبه سوری بدون ترقه

ما ایرانیا از اصالت و فرهنگ غنی برخورداریم. فرهنگی که در اکثر موارد در قالب آداب و رسوم خودش رو نشون میده و محدود به یک قوم یا منطقه خاص نمیشه. چهارشنبه سوری نوعی جشنه که سالیانه آن را در اواخر اسفند برگزار می کنند و بهانه ای برای فراموشی زشتی و پلیدی های سال جاری است. اما متاسفانه چند سالی است که این رسم زیبا تبدیل به کارناوال وحشت برای مردم و حیوانات شهری شده. نت نظر ضمن ارائه شرحی مختصر از آداب و رسوم این جشن سالیانه، به شما ثابت می کنه که چهارشنبه سوری بدون ترقه هم زیبایی خاص خودش رو داره.

آشنایی با جشن چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری

یکی از جشن های مرسوم در مجموعه مناسبت های نوروزی، چهارشنبه سوری است. این جشن که در ردیف جشن های ایرانی قرار داره، هر سال یک شب قبل از آخرین چهارشنبه سال و هنگام غروب سه شنبه برگزار میشه. از دیدگاهی دیگه چهارشنبه سوری را می توان اولین جشن برای پیشوازی از بهار دانست. اصل چهارشنبه سوری با برپایی آتش و تجمع دور آن همراه است و مرسومه که هنگام پریدن از رو آتش، شعر «زردی من مال تو، سرخی تو مال من» رو زمزمه کنند.

این شعر و برپایی آتش فلسفه جالبی داره؛ در واقع ایرانیان با زمزمه کردن این شعر، درد و کسالت و دیگر زشتی های خودرا به آتش بخشیده و می سوزانند. از طرفی دیگه هم با گرفتن سرخی خود از آتش، با دلی شاد و روحی سرزنده به استقبال بهار می روند. این مراسم نمونه ای زیبا از چهارشنبه سوری بدون ترقه و اقلام آتش بازی است که به نوعی پایکوبی و رقص برای فرارسیدن بهار هم بحساب میاد.

پیشینه و ریشه یابی چهارشنبه سوری

جشن باستانی چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری از دو واژه تشکیل یافته که اولی متناسب با یکی از روزهای هقته بوده و دومی یا همان «سور» به معنای سرخ است. اگرچه در بعضی کتب این سور را مترادف با کلمه جشن و سور گرفتن می دانند، اما معنای آن بیشتر به سرخ نزدیکتر است؛ چون به رنگ آتش اشاره دارد. در زبان کردی و لری، واژه سور به معنای سرخ است و این موضوع هم ادعای ما را تصدیق می کند.

در خصوص قدمت و پیشینه این جشن باستانی اشارات متعددی در کتب مطرح هم چون تاریخ بخارا و شاهنامه به آن شده و حتی عده ای چهارشنبه سوری را نوعی جشن زرتشتیان می دانند که از آتش پرستی آنان نشات می گرفته. البته این موضوع یک مشکل اساسی دارد و آنهم اینکه، پریدن از روی آتش در مراسمات چهارشنبه سوری انجام می گیرد، ولی زرتشتیان آتش را مقدس می شمارند و این عمل نوعی بی احترامی در آئین آنها بحساب میاد.

آئین چهارشنبه سوری از سنن قدیم تا ترقه های امروزی

همان طور که در ابتدا اشاره کردیم، اصل چهارشنبه سوری با هدف برپایی آتش و جمع شدن اعضای خانواده در کنار هم برگزار میشه؛ ولی در قدیم آئین های مرسومی وجود داشت که مردم هر منطقه و گوشه از کشور عزیزمان، آنرا همراه این جشن باستانی انجام می دادند.

رسوم کوزه شکنی و قاشق زنی

کوزه شکنی

یکی از رسم هایی که در اکثر شهرهای ایران انجام میشد، مراسم کوزه شکنی بود. مردم اعتقاد داشتند که شکستن کوزه های یکساله و کهنه، باعث از بین رفتن بدیمنی ها و بیماری ها میشه. این عمل ریشه در نظافت کوزه ها هم داشت و رسم بود که کوزه را بعد از یکسال استفاده به همراه سکه، نمک و یا دانه های جو، از ارتفاع به زمین می انداختند.

قاشق زنی از دیگر رسوم رایج در چهارشنبه سوری بدون ترقه است که پسران و دختران جوان، با چادری سر و صورت خود را پوشانده و به در خانه همسایگان و اقوام می روند. صاحب خانه پس از شنیدن صدای قاشق کاسه در را باز کرده و کاسه آنها را از شکلات و آجیل و … پر می کرد. شیوه تغییر یافته این رسم زیبا الان هم توسط کودکان در بعضی شهرهای کوچک مخصوصا مناطق کردنشین انجام می شود وبدین روش عیدی خود را از بزرگان می گیرند.

آجیل گره گشا و شال اندازی

شال اندازی

پس از پایان آتش افروزی، اهل خانه و فامیل دور هم جمع می شدند و آنچه از آذوقه زمستان خود شامل تخم کدو، پسته، فندق و بادام مانده بود را نمکین کرده و با هم میل می کردن؛ تا به نوعی نمک گیر یکدیگر شوند و در حق هم خیانت نکنند.

شال اندازی از ماندگارترین رسوم چهارشنبه سوری است که جوانان چندین دسمال ابریشمی را به هم بسته و با طنابی آنرا از روزنه دودکش وارد منزل های روستایی می کنن. صاحب خانه هر آنچه داشته باشد از تخم مرغ،شکلات، آجیل و … در دستمال یا شال آنها قرار می دهد؛ که این اقلام هریک حکمت خاص خود را دارن. این رسم زیبا اکنون توسط جوانان کرد و در روستاها انجام میشه. آنها با آویزان کردن شال کمر لباس محلی خود، این مراسم را اجرا می کنن.

ترقه و مواد منفجره جایگزین رسوم باستانی!

ترقه چهارشنبه سوری

متاسفانه اکنون از آن همه رسوم و جشن های زیبایی که بخشی از فرهنگ اصیل ما رو نشون می دادن، آثار زیادی نمونده و ترقه و مواد منفجره پر سر و صدا جایگزین آنها در شب چهارشنبه سوری شده اند.

قبول دارم که هیجانات و خشم و شادی جوانان باید از طریقی تخلیه شود تا بصورت رفتار پرخاشگرانه خود را بروز ندهد. ولی آخر تخلیه این هیجانات و انرژی مازاد به چه قیمت؟ به قیمت جان و سلامتی خود و یا سلب آرامش دیگران؟

ولی الان از آن همه سنت و جشن های شادی، چیزی جز ترس و وحشت برایمان نمانده و هر ساله باید حسرت یک چهارشنبه سوری بدون ترقه را بخوریم. کمپین های زیادی در فضای مجازی تشکیل می دهیم و مردم را به شیوه های گوناگون و با دلایل منطقی به برگزاری چهارشنبه سوری بدون ترقه و بمب های دست ساز دعوت می کنیم. با وجود این همه تلاش، باز هم عده ای پیدا میشن که به خود اجازه تعرض به حقوق و آسایش مردم را می دهند.

استفاده از این مواد محترقه و آتش زا نه تنها برای زنان باردار و بیماران قلبی خطرناک است، بلکه باعث ترساندن حیوانات هم می شه. در تهران و دیگر شهرهای ایران حیوانات اهلی زیادی وجود دارند که خوشگذرانی های جدید مردم باعث وحشت آنها میشه.

چند سالی هست که آمار سوختگان و کشته شدگان، جایگزین لبخندها و دورهمی های سالم جشن چهارشنبه سوری شدن و حتی اگر به جنبه اقتصادی و از دست دادن سرمایه آن توجه نکنیم، این آمار دردناک سال نو را برای بعضی خانواده ها تبدیل به عزا می کنه.

مزایای چهارشنبه سوری بدون ترقه

جشن باستانی چهارشنبه سوری

ایران و مردمانش در تمام جهان به فرهنگ اصیل و رفتار شایسته شناخته شده اند. در واقع این رفتار ماست که میزان فرهنگ و شخصیت ما رو نشون میده. در برهه ی کنونی که بیماری کرونا زیبایی های عید سال نو رو کم رنگ کرده و سایه انداخته روی زندگی مردم، شاید بهتر باشه با تغییر در بعضی رفتارهامون، اوضاع رو از اینی که هست بدتر نکنیم.

همیشه برگشتن به عقب به معنای دمده بودن و عقب ماندگی از زمان نیست؛ گاهی وقتا لازمه به رسومی قدیمی زیبا مانند جشن چهارشنبه سوری برگردیم و به جای استفاده از ترقه و بمب های خطرناک دست ساز، دلمون رو به آتش چهارشنبه سوری خوش کنیم. امسال هم که کرونا تجمع های خانوادگی رو هم از ما گرفته، حداقل کاری که میشه کرد اضافه نکردن به آمار هموطنان کشته شده در بیمارستان هاست.

این مقاله فقط پیشنهادی برای تغییر در رفتار و لذت بردن از چهارشنبه سوری بدون ترقه بود. دلاتون همیشه بهاری و تنتون سلامت….پیشاپیش عیدتون مبارک.

مطلب مرتبط : نکات جالب در خصوص چهارشنبه سوری

نویسنده: کیوان چوگلی

سلام.کیوان هستم، کارشناسی ارشد ریاضیات مالی و علاقمند به مباحث سرمایه گذاری در اوراق بهادار و بورس می باشم..به نویسندگی و نوشتن علاقمند هستم و همیشه در پی یادگیری مطالب جدید ...با نظرات خود بنده و تیم بلاگر نت نظر را دلگرمی دهید..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *