اجرت المثل
in

حقوق زنان در عقد ازدواج

حقوق زنان در عقد نکاح

زنان بعنوان مهمترین قسم بشریت، نقش ارزشمندی در بقا نسل و ثبات خانواده دارند. در واقع این زنان هستند که به محیط خانه و زندگی بشر معنا می بخشند. اما متاسفانه این گروه از بشریت در طول تاریخ بارها مورد ظلم و تجاوز قرار گرفته اند و بدلیل ظرافت بدنی و زیبایی خود، بیشتر آنها را وسیله ای برای ارضا امیال جنسی خود دانسته اند. ترویج علم و پیشرفت فرهنگ انسانی سبب شد تا زنان از حقوق مدونی برخوردار بشن و اقدام پیامبر اکرم (ص) در راستای منع زنده به گور کردن اولاد دختر را می توان اولین اقدام در این راستا دانست. دین اسلام نیز از این موضوع غافل نبوده و برای حفظ ارزش و جایگاه زن، قوانینی را تصویب و اجرا کرده است. در این مطلب حقوق زنان در ازدواج رو بدون ذکر ماده و تبصره های گوناگون، به زبانی ساده براتون توضیح میدم.

مهمترین حقوق زنان در عقد ازدواج

برای شکوفایی جامعه باید کرامت زنان حفظ بشه و بخاطر بعضی باورهای غلط، حق و حقوق اونها رو ضایع نکنیم. آگاهی مرد و زن از حقوق زنان در ازدواج و دیگر بخش های جامعه، باعث میشه که بانوان لایق ایرانی به جایگاه حقیقی خود دست یابند. موارد زیر را بعنوان مهمترین حق زنان در عقد نکاح توضیح خواهیم داد :

۱ – حق مهریه

پس از قرائت عقد نکاح مابین زن و مرد و ثبت آن در دفاتر رسمی، زوجه (زن) حق دریافت مهریه از همسر خود را خواهد داشت و مرد موظف به پرداخت آن است. مهریه در حالت کلی به دو صورت عندالمطالبه و عندالاستطاعه است که در نوع دوم، زن برای گرفتن مهریه خود باید توانایی مالی زوج (مرد) را برای پرداخت اثبات کند.

اگر مقدار مهریه بر اساس پول تعیین شده باشه، باید در زمان پرداخت و متناسب با تغییر قیمت شاخص سالانه بانک مرکزی، محاسبه و پرداخت باشه. نکته مهم دیگه اینکه اگر زوجه قبل از نزدیکی با همسر خود طلاق بگیرد و دوشیزه باشه، تنها نصف مهریه بهش میرسه و مرد می تونه مازاد پرداختی از قبل رو پس بگیره.

مهریه اصلی ترین حقوق زنان در ازدواج

۲ – حق دریافت نفقه

وظیفه مرد است که پس از عقد نکاح، تمامی نیازهای زندگی زن رو براش فراهم کنه. این نیازها شامل تامین مخارج، مایحتاج زندگی، مسکن و پوشاک است. پرداخت نکردن نفقه از جانب مرد جرم است و مجازات کیفری و حقوقی داره. زن هم می تونه برای احیای حق و حقوق خود در این زمینه، دادخواست بده.

اما نفقه زمانی جزو حقوق زنان در ازدواج بحساب میاد که زن تمام وظایف زوجیت خود را در قبال مرد انجام بده. سکونت زن در خانه ای جدا بدلیل خوف ناشی از بودن با شوهر بخاطر ضرر مالی یا بدنی، مانع از پرداخت نفقه توسط مرد نخواهد شد.

نفقه

۳ – اجرت المثل

مردها عادت کرده اند که نجاام کارهای روتین منزل رو از وظایف زنان بدونن. اما جالبه بدونید که این موضوع قانونی کاملا نانوشته است و اگه زن بخواد می تونه در ازای نظافت منزل، آشپزی و … از شوهرش درخواست حق الزحمه و دستمزد داشته باشه. به این حق زنان در ازدواج اصطلاحا «اجرت المثل» می گویند.

اجرت مثل چه در زمان طلاق و چه بعد از اون قابل پیگیره و مرد موظف به پرداختش است.

اجرت المثل از حقوق زنان در ازدواج

۴ – حقوق زنان در حضانت فرزند

اگر زوجین از هم جدا بشن، حق حضانت فرزند تا ۷ سالگی کامل با زن بوده و بعد از آن با پدرش است. اگر هم یکی از والدین فرزند فوت کنه، حق حضانت آن برعهده دیگری خواهد بود. اما در خصوص حضانت فرزند یه قاعده کلی وجود داره، اونم اینه که دادگاه در هر شرایطی و بنا به مصلحت طفل، می تونه حضانت فرزند رو از والدینش ساقط کنه و این موضوع فارغ از سن و سال طفل قابل اجراست.

حضانت فرزند

۵ – حق تصرف در اموال و دارایی خود

اگه زن اموال و دارایی از خود داشته باشه، می تونه هرجور که خودش می خواد ازشون استفاده کنه و مرد در این زمینه حق هیچ گونه دخالت رو نداره. این موضوع طبق ماده ۱۱۱۸ قانون مدنی، از حقوق زنان در ازدواج است.

۶ – حق وکالت در طلاق

قانون حق طلاق در عقد نکاح رو به مرد داده و به هیچ وجه انتقال این حق رو به زن قبول نمی کنه! اما این وسط یه راه دیگه ای وجود داره که به اون «طلاق با حق توکیل به غیر» می گن. یعنی زن می تونه در زمان جاری شدن عقد نکاح، از مرد بخواد که این حق رو بهش بده. بر این اساس زن می تونه در دوران زناشویی برای طلاق خود وکیل بگیره و این کار رو به دیگری بسپاره. برای اطلاع از شرایط طلاق توافقی این مطلب رو بخونید.

حق زن در گرفتن طلاق

۷ – حق تامین و برقراری رابطه جنسی

طبق قانون بعد از عقد نکاح، زن و مرد باید جوابگوی نیاز جنسی همسر خود باشند و امتناع از انجام آن حرام است و مشکل قانونی داره. این حقوق در مورد زنان هم صحت داره و مردی که بدون عذر شرعی و عقلی حداکثر تا ۴ ماه با زنش رابطه جنسی برقرار نکنه، به همسرش این حق رو میده که به دادگاه بره و درخواست طلاق بده. بر طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، اگه دادگاه بتونه در این مورد عسر و حرج مرد رو ثابت کنه، می تونه زوج رو مجبور به طلاق کنه.

رابطه جنسی

۸ – سهم زنان از ارث همسر خود

زوجینی که با یکدیگر عقد دائم می بندند، می تونن از همدیگه ارث ببرند. اسلام با دور اندیشی نسبت به این موضوع و بر اساس قرآن کریم حق زن رو تعیین کرده. اگر مرد فرزندی داشته باشه (حتی اگه بچه ها از اون زن نباشه) یک هشتم از آنچه به ارث گذاشته، حق زنش است؛ ولی اگه هیچ بچه ای نداشته باشه، سهم او یک چهارم خواهد بود.

اگر مردی چند زن داشته باشه، میزان حق اونها از ارث تغییری نمی کنه و باید همان مقدار تعیین شده رو بین خودشون تقسیم کنند. سهم مرد هم از میراث زن فوت شده خود نصف (در صورت نداشتن فرزند) و یک چهارم (در صورت داشتن فرزند) از دارایی های اوست. موضوع دیگه اینکه طرفین در عقد نکاح موقت از همدیگه ارث نمی برند.

حق زن در تصرف ارث

۹ – حقوق زنان در قبال شیردهی به فرزند خود

دین اسلام حق و حقوق زیادی رو برای زوجه در قالب عقد نکاح تعریف کرده و این از حجب و گذشت زنان است که از آن چشم پوشی می کنند. شاید جالب باشه باشه بدونین که زن بخاطر شیری که به فرزند خودش میده می تونه از پدر بچه طلب حق الزحمه داشته باشه. قانون مرد رو مکلف به پرداخت این حق در قبال زنان کرده و زوجه می تونه اون رو بگیره و یا ازش بگذره.

۱۰ – حق تعیین شهر و محل زندگی

طبق ماده ۱۰۰۵ قانون مدنی، محل زندگی زن شوهر دار جایی است که شوهرش در آنجا اقامت داره. پس حق تعیین محل زندگی با مرد است؛ ولی زن می تونه هنگام عقد نکاح، حق این انتخاب رو برای خود درخواست کند. با این حساب زوجه می تونه شهر و محل زندگی خودش رو انتخاب کنه.

۱۱ – حق فسخ عقد نکاح

در حالت کلی حق طلاق با مرد هستش؛ ولی شرایطی وجود داره که در اون زن می تونه برای فسخ نکاح اقدام کند. این شرایط بر اساس مواد ۱۱۲۱ و ۱۱۲۲ قانون مدنی به شرح زیر است :

  • با جنون مستمر یا ادواری هر یک از زوجین
  • اخته شدن مرد که باعث ناباروری او شود
  • مبتلا شدن مرد به نوعی بیماری جنسی که آلت تناسلی توانایی نعوذ خود را از دست بدهد
  • قطع شدن آلت جنسی مرد به اندازه ای که توانایی برقراری رابطه جنسی نداشته باشه

برای فسخ نکاه در چنین شرایطی نیاز به مراجعه دادگاه نیست.

حق فسخ نکاح زنان

۱۲ – حقوق زنان در طلاق رجعی

بر اساس عقد نکاح حق طلاق با مرد است و اگر مردی با استناد به این موضوع زنش را طلاق بدهد به آن طلاق رجعی می گویند. در این نوع از طلاق، در دوران عده حق نفقه زن بر عهده مرد است و می تونه در خونه اون ساکن بشه؛ مگر اینکه طلاق بخاطر نافرمانی و عدم انجام وظایف زناشویی از جانب زن باشه. در دوران عده اگه هر یکی از زوجین فوت کنه، دیگری می تونه از میراث او سهم داشته باشه.

اما در طلاق بائن حتی در دوران عده، زن مشمول نفقه نمیشه، مگر اینکه از مرد حامله باشه. موضوع مهمه دیگه اینکه، در دوران عده بعد از طلاق رجعی، مرد تنها با اذن زن قبلی خود و یا دادگاه می تونه ازدواج کنه.

حقوق زنان در طلاق رجعی

۱۳ – تامین سلامت روانی و جسمی زن

اگر حیثیت و سلامتی زوجه در خانه همسرش به خطر بیافتاد، او می تواند تقاضای مسکن جداگانه کرده و از تمکین همسرش خودداری کنه. در این شرایط نفقه هم چنان بر عهده زوج است و در چنین حالتی حق طلاق برای زن بوجود میاد.

۱۴ – حق فسخ نکاح بدلیل تدلیس مرد در ازدواج

عقد نکاح همانند دیگر عقود مورد قبول اسلام شرایط خاص خودش رو داره و باید به دور از فریب و پنهانکاری جاری شود. اگر هر یک از زوجین قبل از ازدواج، طرف مقابل خود را با مفاهیمی چون موقعیت اجتماعی، داشتن شغل خاص و تحصیلات عالی فریب بده و عقد نکاح بر مبنای اون انجام بشه، محکوم به حبس تعزیری خواهد بود. بنابراین زن می تونه با استناد به این قانون و در صورت فریب در ازدواج، درخواست فسخ نکاح بده.

۱۵ – حق حبس زوج

مهریه حق شرعی و قانونی زن است که مرد باید آن را بعد از عقد نکاح بپردازد. طبق قانون تا زمانی که مرد مهریه زن رو پرداخت نکنه، زوجه می تونه از انجام وظایف زناشویی خود در قبال همسرش، هم چون تمکین جنسی، خودداری کنه. این اقدام زن مانع از پرداخت نفقه توسط مرد نمیشه. به این حق زن در ازدواج حق حبس می گویند که ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی صراحتا آن را بیان کرده.

اما اگه زن قبل از گرفتن مهریه وظایف خودش رو در قبال مرد انجام داد، دیگه نمی تونه به قانون ذکر شده در بخش قبلی استناد کنه؛ اما حق دریافت مهریه هم چنان به قوت خود باقیست.

حقوق زنان در قالب حبس

۱۶ – حقوق زنان باردار در ازدواج

یکی از موارد حقوق زنان در ازدواج مربوط به دوران بارداری اونهاست. هرکس به واسطه اذیت یا آزار و ضرب و شتم زن حامله، موجب سقط جنین او شود، علاوه بر پرداخت دیه، به حبس محکوم خواهد شد. این قانون در مورد همسر زوجه نیز صادق است و زن می تونه از حقش دفاع کنه.

۱۷ – حق زن در تصرف نیمی از دارائی مرد

درسته که قانون حق طلاق رو به مرد داده، اما اینجوری هم نیست که هر وقت دلش خواست و بدون توجیه عقلانی بخواد همسرش رو طلاق بده. اگر هم مردی این کار رو انجام داد، زن می تونه ادعای نصف اموال و سرمایه ای که در طول دوران زناشویی بدست آمده رو بکنه. این حق بر اساس تبصره ۶۰ قانون مقررات طلاق به زن داده می شود.

حقوق زنان در اموال همسر خود

۱۸ – حق گرفتن خسارت مادی و معنوی

هدف اصلی از تدوین قانون، احیای حق و دفاع از مظلوم است. پس اگه زن بتونه در دادگاه ثابت کنه که مرد از اموال او برای مخارج زندگی استفاده کرده و به زن خسارت مالی یا معنوی وارد شده، می تونه دادخواست جبران خسارت بده و حق شکایت داره؛ مگر اینکه مرد به هر طریقی ثابت کنه که همسرش این کار را بدون توقع و با میل باطنی انجام داده!

۱۹ – حق زن در نگهداری و تامین مخارج پدر و مادر نیازمندش

زن می تونه از دارایی های خود برای نگهداری و تامین مخارج والدینش خرج کند و در این بین مرد حق هیچ گونه دخالتی رو نداره.

تمام حق و حقوقی که در این مطلب به آنها اشاره شد، با هدف افزایش سطح آگاهی بانوان ایرانی تهیه شد که امیدوارم این موضوعات برای بقا و تداوم زندگی های مشترک بکار گرفته بشه نه در راستای اختلاف و فرافکنی بین زوجین.

نویسنده: کیوان چوگلی

سلام.کیوان هستم، کارشناسی ارشد ریاضیات مالی و علاقمند به مباحث سرمایه گذاری در اوراق بهادار و بورس می باشم..به نویسندگی و نوشتن علاقمند هستم و همیشه در پی یادگیری مطالب جدید ...با نظرات خود بنده و تیم بلاگر نت نظر را دلگرمی دهید..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *