in

هورامان کجاست؟

آشنایی با منطقه کوهستانی هورامان

ایران سرزمینی با تاریخچه کهن است. به طوری که در جای جای این کشور می توان مناطقی جذاب و دیدنی با قدمت تاریخی پیدا کرد. هورامان یا اورامان، یکی از این مناطق تاریخی کشور است که به تازگی در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است. این منطقه کوهستانی در بخش غربی کشور قرار گرفته و با عراق مرز مشترک دارد. نت نظر در سفر خود به بخش های مختلف کشور، این بار عازم منطقه ی هورامان شده است تا مهمان کردهای اصیل ساکن در این منطقه باشد.

در این سفر، شما را با ویژگی های این منطقه و آداب و رسوم مردمانش آشنا خواهیم کرد. در نهایت به طور دقیق خواهیم گفت که هورامان کجاست و این بهشت گمشده چه ویژگی هایی دارد که سبب ثبت آن در فهرست جهانی یونسکو شد.

اورامانت

هورامان به چه معناست؟

هورامان یک عبارت ترکیبی است که از دو واژه «هورا» به معنی اهورامزدا، و «مان» به معنی سرزمین و خانه تشکیل یافته است. پس هورامان به سرزمین اهورامزدا اشاره دارد. در زبان کردی به این منطقه «هه ورامان» می گویند و مردم فارسی زبان ایران نیز آن را «اورامان» می خوانند. در دیدگاهی دیگر، هور را به معنای خورشید، و هورامان را جایگاه خورشید می دانند.

ویژگی های زیست محیطی منطقه هورامان

هورامان منطقه ای کاملا کوهستانی با دره های پر پیچ و oم و چشمه های طبیعی متعدد است. بخش بزرگی از این منطقه شامل کوه های بلند و پوشیده از برف است که نقش منبعی طبیعی برای تامین آب چشمه ها را دارند. اما در ارتفاعات پایین تر از منطقه اورامان، شاهد پوشش جنگلی بسیار زیبایی هستیم.

پوشش جنگلی که عمده درختان آن زالزالک، گلابی وحشی و بلوط هستند. مردمان منطقه از چوب این درختان، به عنوان سوخت زمستانی استفاده می کردند. از به هم پیوستن آب چشمه های این منطقه نیز، دو رودخانه معروف «سیروان» و «لیله» به وجود آمده است که در نقطه ای مرزی به نام «دروله» به هم می پیوندند.

معماری مردم اورامان

فرهنگ و معماری اورامان

هورامان بیش از ۷۰۰ شهر و روستا دارد که مردمان آن در طول هزاران سال زندگی در این منطقه، تعاملی مسالمت آمیز با طبیعت داشته اند. قدیمی ترین آثار برجای مانده از سکونت انسان در هورامان، مربوط به ۴۰ هزار سال تا حدود ۱۲ هزار سال پیش است. باستان شناسان بقایای تاریخی این اثر را در اطراف روستای هجیج پیدا کردند که به دوران پارینه سنگی برمی گردد.

معماری این منطقه بسیار خاص و چشم نواز است. به طوری که شاهد خانه ها و باغ های پلکانی خاصی هستیم که بر دامنه کوه ساخته شده اند. بسیاری از این خانه ها دو طبقه هستند که از طبقه همکف برای نگهداری دام و انبار، و طبقه دوم آن برای زندگی استفاده می شود.

لباس مردم هورامان

ویژگی جذاب دیگر در خصوص مردمان خونگرم هورمان، نوع پوشش و لباس آنها است. تا قبل از پیدایش پارچه و منسوجات، بیشتر پای افزار و پارچه های مورد نیاز آنها به صورت دستباف بود که توسط دوزندگان محلی درست می شد. اما با ورود پارچه و منسوجات خارجی، زنان از پارچه های رنگی برای دوخت لباس محلی خود استفاده می کنند. لباس مردان هورامان هم چوخه، پانتول، دستار، ملکی شال، فرنجی و کله بال است.

هورامان به سه بخش «هورامان لهون»، «هورامان تخت» و «ژاورو» تقسیم می شود که مهمترین آن شهر هورامان تخت در شهرستان سروآباد استان کردستان است. واژه تخت در این عبارت، به تخت پادشاهی و مرکز حکومت اشاره دارد. چون مردم این منطقه معتقدند که اورامان تخت در گذشته شهری بزرگ با مرکزیت خاص بوده است. مردم این منطقه کرد زبان هستند و از گویش هورامی در مکالمات خود استفاده می کنند.

هورامان کجاست؟

هورامان در اصل یک منطقه فرهنگی و کوهستانی با قدمت تاریخی است که در بخش غربی کشور قرار دارد. این منطقه با وسعتی ۴۰۹ هزار هکتاری، در مرز مشترک میان ایران و عراق قرار گرفته است و بخشی کوچکی از آن در استان حلبچه کشور همسایه قرار دارد.

بخش داخلی این منطقه نیز، شامل دو بخش از استان های غربی کشور است. شهرهای مریوان و سروآباد در استان کردستان، بخشی از منطقه شمالی هورامان هستند و بخش جنوبی آن نیز، شهرستان های جوانرود، پاوه، ثلاث باباجانی و روانسر استان کرمانشاه را دربرمی گیرد.

هورامان کجاست

دلایل ثبت هورامان در یونسکو

هورامان به عنوان بیست و ششمین اثر ایرانی، در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است. منطقه هورامان از منظر فرهنگی مورد تایید یونسکو قرار گرفت. بر اساس تعریف میراث جهانی یونسکو، به هر منظری که حاصل کار مشترک طبیعت و انسان باشد، منظر فرهنگی می گویند. دره های ژاوه رود، اورامانا تخت و لهون اصلی ترین بخش های اورامان در منظر فرهنگی آن هستند.

فهرست جهانی یونسکو اولین ارزیابی های خود را از منطقه اورامانت را در سال ۱۳۹۹ به عمل آورد. اما طبیعت کوهستانی هورامان و چشم اندازهای بکر آن، نشان از سکونت مردمانی کرد زبان و روستایی در این منطقه دارد. مردمانی با فرهنگ تاریخی غنی که تاریخچه سکونت آنها به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح مربوط می شود و شغل اصلی آنها کشاورزی بوده است. مردمان این منطقه باغداری خود را در تراس های سنگی انجام می دهند و فضای معماری آنها کاملا شیب دار است.

تنوع زیستی خاص، بومی گرایی و استفاده از ابزار و غارهای سنگی برای سکونت، قلعه ها، روستاها و جاده های متفاوت هورامان، گواهی از همزیستی بیشتر با طبیعت در این منطقه دارد. نشانه هایی که به قدر کافی برای متقاعد کردن کارشناسان ایکوموس میراث جهانی یونسکو، قوی بودند و در نهایت به نتیجه رسید.

ثبت هورامان در یونسکو

کلام آخر

گردشگری و سفر به یک منطقه، موضوعی نیست که توصیف آن در سخن بگنجد. برای درک زیبایی های هورامان، باید به این منطقه کوهستانی رفت و جاذبه های آن را از نزدیک دید. مطمئنا شیوه پوشش، سبک زندگی، باورهای فکری و آداب و رسوم منطقه هورامان به قدری جذاب است که آن را از بهترین جاذبه های گردشگری کردستان بدانیم.

اگر تجربه سفر به این منطقه دیدنی را دارید، لطفا در بخش دیدگاه ها آن را با ما در میان بگذارید. بی شک توصیف شما از این منطقه، می تواند راهنمای خوبی برای علاقمندان به گردشگری باشد.

مطلب مرتبط:

جاهای دیدنی سنندج

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نویسنده: کیوان چوگلی

سلام.کیوان هستم، کارشناسی ارشد ریاضیات مالی و علاقمند به مباحث سرمایه گذاری در اوراق بهادار و بورس می باشم..به نویسندگی و نوشتن علاقمند هستم و همیشه در پی یادگیری مطالب جدید ...با نظرات خود بنده و تیم بلاگر نت نظر را دلگرمی دهید..